Robot hình người Tiangong Ultra của Trung Quốc hoàn thành cự ly 100 m trong 8,64 giây tại World Humanoid Robot Games 2026, nhanh hơn kỷ lục thế giới của Usain Bolt. Thành tích này cho thấy tiềm năng vượt qua một số giới hạn sinh lý của con người, đồng thời đặt ra câu hỏi về khả năng kiểm soát và ra quyết định của robot.
Kỷ lục 8,64 giây và bước tiến của robot hình người
Tại đại hội World Humanoid Robot Games (WHRG) diễn ra ở Bắc Kinh từ ngày 22 đến 26/8, robot hình người Tiangong Ultra của Trung Quốc đạt tốc độ trung bình khoảng 42 km/h và hoàn thành cự ly 100 m trong 8,64 giây. Thành tích này nhanh hơn kỷ lục thế giới 9,58 giây do vận động viên Usain Bolt thiết lập năm 2009.
Jung Moon-hyun, giáo sư khoa học thể thao tại Đại học Quốc gia Chungnam của Hàn Quốc, đánh giá đây là bước tiến đáng kể, bởi robot đã có thể duy trì thăng bằng và chạy nước rút ở tốc độ vượt con người.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng phép so sánh giữa hai kỷ lục cần được nhìn nhận trong bối cảnh khác nhau. Con người và robot có cơ chế vận động, cách xuất phát và khả năng kiểm soát hoàn toàn khác biệt.
Xuất phát chậm nhưng tăng tốc mạnh
Trong cuộc đua, Usain Bolt có thời gian phản ứng chỉ 0,146 giây. Khối xuất phát giúp vận động viên tạo lực đẩy theo phương ngang, tăng tốc ngay từ những bước đầu tiên.
Trong khi đó, Tiangong Ultra bắt đầu từ tư thế đứng thẳng. Ở một vòng thi, robot còn chờ gần một giây mới bắt đầu chạy, dường như do không ghi nhận được tín hiệu xuất phát.
Iain Hunter, giáo sư khoa học vận động tại Đại học Brigham Young và nhà khoa học thể thao của USA Track and Field, cho rằng robot có thể đạt thành tích tốt hơn nếu được hỗ trợ bằng khối xuất phát.
Trung tâm Đổi mới Robot hình người Bắc Kinh (BHRIC), đơn vị phát triển Tiangong Ultra, cho biết đã điều chỉnh nhiều bộ phận ở thân trên và vòng eo để giảm khối lượng, hạn chế năng lượng tiêu hao khi robot chuyển động. Đội ngũ cũng cải thiện mô-tơ, biên độ vận động và phần mềm điều khiển.
Theo phân tích của Reuters, Bolt hoàn thành 100 m trong 41 bước chạy, trong khi Tiangong cần hơn 50 bước nhưng với nhịp độ nhanh hơn nhiều. Dáng chạy ngắn và gập ghềnh của robot có thể là cách để duy trì thăng bằng ở tốc độ cao.
Park Suhan, giáo sư ngành robot tại Đại học Kwangwoon, nhận định chuyển động của Tiangong phản ánh khả năng tối đa của mô-tơ, thay vì cố gắng mô phỏng hoàn toàn bước chạy của con người.
Robot không chịu những giới hạn sinh lý như con người
Con người chạy nước rút nhờ sự phối hợp giữa cơ bắp, gân và các khớp linh hoạt. Cổ chân, đầu gối và hông hấp thụ lực rồi hoàn trả một phần năng lượng trong mỗi sải bước.
Robot sử dụng mô-tơ điện và hộp số để tạo chuyển động. Theo giáo sư Park Hae-won, lãnh đạo phòng thí nghiệm robot hình người tại KAIST, mô-tơ điện có thể được lắp trực tiếp vào khớp để tạo chuyển động xoay, không cần hoạt động theo cơ chế co giãn như cơ bắp.
Một lợi thế khác của robot là không bị giới hạn bởi tình trạng mệt mỏi thần kinh – cơ. Các vận động viên chạy nước rút hàng đầu thường giảm tốc trong những mét cuối do cơ thể không thể duy trì công suất tối đa. Matt Bundle, chuyên gia cơ sinh học tại Đại học Montana, cho rằng Tiangong không có dấu hiệu chậm lại trong cuộc đua.
Tuy nhiên, khả năng duy trì tốc độ cũng đặt ra thách thức về an toàn. Hình ảnh từ cuộc thi cho thấy robot lao vào tấm đệm ở cuối đường chạy. Theo Bundle, việc đạt tốc độ tối đa nhưng không thể giảm tốc an toàn sẽ không phải là một lợi thế thực sự.
Bước tiến tiếp theo không chỉ là tốc độ
Các chuyên gia cho rằng tốc độ chỉ là một phần trong quá trình phát triển robot hình người. Khả năng giảm tốc, đổi hướng, tránh chướng ngại vật và đưa ra quyết định trong môi trường thực tế mới là những yếu tố quan trọng hơn khi robot được ứng dụng ngoài đường đua.
Parunchaya Jamkrajang, nhà khoa học thể thao tại Đại học Mahidol của Thái Lan, nhận định robot có thể cần những bước chạy ngắn để giữ thăng bằng. Bà cho rằng việc robot có thể vừa chạy vừa tự quyết định hướng di chuyển, chẳng hạn tránh va chạm hoặc giảm tốc đúng lúc, sẽ ấn tượng hơn nhiều so với việc chỉ tăng tốc độ tối đa.
Thành tích của Tiangong Ultra vì vậy không chỉ là một kỷ lục thể thao. Nó còn cho thấy robot hình người đang tiến gần hơn đến khả năng vận động tốc độ cao, đồng thời nhấn mạnh rằng để hoạt động hiệu quả trong thế giới thực, robot cần phát triển đồng thời cả sức mạnh cơ học, khả năng kiểm soát và trí thông minh.
Nguồn: Reuters, CCTV, Xinhua.
